Mandela Etkisi Nedir? Neden Hepimiz Aynı Şeyi Yanlış Hatırlıyoruz?

Sevgili Meraklılar,

 

Sizlerin de hiç kafası karışıp yanlış bir tarih ve ya yanlış bir isimi hatırladığınız ve de üstüne üstlük karşınızdakinin de size onay verdiği oldu mu? Endişelenmeyin ne siz ne de karşınızdaki kişinin hafızasında bir sorun yok bu tamamen ‘Mandela Etkisi’

 

Peki nedir bu etki ve nereden geliyor diye soracak olursanız  bu kavram hayatımıza ilk kez Fiona Broome isimli amerikalı bir araştırmacı tarafından ortaya çıkartıldı kendisi Güney Afrika lideri Nelson Mandela’nın 1980 lerde öldüğünü anımsadı ve Fiona Broome gibi düşünen bir çok insan vardı ama işin aslı şu ki Nelson Mandela 2013 yılında vefat etmişti işte bu yüzden etkinin ismini Mandela koydu. 

 

Elbette konu sadece Nelson Mandela ile kalmamıştı dünyaca ünlü film serisi Looney Tunes bir çok kişi tarafından hala Looney Toons diye hatırlanmakta bir diğer meşhur örneğe bakacak olursak şimdi her birinizden Coca Cola nın logosunu düşünmenizi istiyorum acaba kaçınızın aklına Coca kelimesinden sonra gelen kısa çizgi geldi merak ediyorum doğrusu bir de bir çoğumuzun severek yediği o kit katı neden kit-kat diye hatırlıyoruz? 

 

Elbette bu durumu araştırmacılar psikolojik ve nörolojik olarak açıklıyorlar burada altını çizmem gereken detaylar var öncelikle hafızamız fotoğraflar ya da videolar kadar net bir şekilde çalışmaz yani herhangi bir bilgiyi hatırladığımız anda beynimiz mantıklı gelen kısmı, gerçek bilgiyi ve başkalarından duyduklarını birleştirip yeni versiyonlar oluşturur bu da o bilgiyi doğal olarak değiştirebilir yani beynimiz düzeni oldukça sever ve boşlukları doldurur şimdi size o meşhur sözü söylemeden sadece başını söyleyeceğim ‘Ayna ayna’ bunu okuduğunuz anda cümlenin devamını getirdiğinize ve bunun bir masala ait olduğunu bildiğinize eminim.

 

Bir diğer tarafta ise toplumsal bulaşma (Collective Memory) ve Yanlış Bilgi Etkisi (Misinformation Effect) kendini açıkça gösterir peki nedir bu kavramlar? Toplumsal Bulaşma kişinin yanlış hatırladığı bir bilginin karşısındaki ile etkileşimi yoluyla artık yanlış hatırlanması ve yayılmasıdır örneğin bir arkadaşın filmin bir sahnesi için diyor ki o sahnedeki pembe elbise harikaydı ama sen oyuncunun giydiği asıl elbise rengini hatırlamadığın için beynin demek elbise pembeymiş sinyalini veriyor çünkü beyin sosyal uyumu önemser bir diğer kavramımız yanlış bilgi etkisi ise alınan yeni bilginin orijinal olanı değiştirmesine dayanır süreç şöyle işler: Olay yaşanır, yanlış bilgi gelir ve beyin eski bilgi ile yeni bilgiyi birbiriyle sentezler karışır. 

Sevgili meraklılar hadi sizde kendinize ve arkadaşlarınıza şu soruları sorun ve mandela etkisinin aslında ne kadar da hayatlarımıza işlemiş olduğunu görün: Sketchers mı Skechers mı? North Face mi The North Face mi? Capri Sun mı Capri-Sun mı?

Belki de gerçeklik, sandığımızdan çok daha kırılgandır.