Coca-Cola Gerçekten İlaç mıydı? Coca-Cola’nın Şaşırtan Hikâyesi

Sevgili Meraklılar,

 

Bugün birçoğumuzun severek içtiği Coca-Cola’nın bir zamanlar ilaç olarak eczanelerde satıldığını daha önce hiç duymuş muydunuz? Peki bu Coca-Cola nedir, kim bulmuştur, nereden çıkmıştır, neler olmuştur? Hadi hep beraber inceleyelim.

 

Coca-Cola, John Stith Pemberton isimli bir eczacı sayesinde 1886 yılında ortaya çıkmıştır ve Atlanta’daki Jacobs Pharmacy adlı eczanede “Şifa Verici Tonik” adı altında satılmaya başlanmıştır. Bugün dünyanın en büyük içecek markalarından biri olan Coca-Cola, çıktığı dönemde iki yıllık satış ortalamasına bakıldığında günde sadece 9 bardak satabilmiştir. İlginç olan bir diğer detay ise kolayı bulan kişi John olsa da markanın ismini veren ve günümüzdeki logosunu oluşturan kişinin John’un muhasebecisi Frank Robinson olmasıdır.

 

Markanın adı elbette rastgele seçilmedi. “Coca” kelimesi, içerisinde kokain türevleri bulunan coca yaprağından; “cola” kelimesi ise içerisinde kafein bulunan kola nutundan geliyor. Yani aslında markanın ismi, içeceğin içerisinde bulunan iki ana malzemenin birleşimi şeklinde karşımıza çıkıyor. Ancak bu durum elbette sonsuza kadar sürmedi. Coca yaprakları 1903 yılında formülden çıkarıldı. Peki sizce John Stith Pemberton’ın bu girişimi ilk içecek ya da o zamanki adıyla ilk ilaç denemesi olabilir miydi?

 

Elbette hayır. Pemberton, Amerikan İç Savaşı’nda çok ağır bir şekilde yaralanması sonucu ağrılarını dindirmek amacıyla morfin kullanıyordu ve dönemin birçok eczacısı gibi ağrıyı hafifletecek ve sinir sistemini yatıştıracak çözümler arıyordu. Sonunda “Pemberton’s French Wine Coca” adlı ürünü ortaya çıkardı. Ancak bu ürün hem alkollüydü hem de sinir toniği adı altında satılıyordu.

 

1886 yılında Atlanta’da alkol karşıtı düzenlemeler güçlenince Pemberton’ın yeni ve alkolsüz bir çözüm üretmesi gerekiyordu. Yani aslına bakacak olursanız Coca-Cola, alkol yasağı baskısı altında ortaya çıkan bir içecektir.

 

Peki gelin şimdi şu soruya bakalım: O zaman bir ilaç gibi satılan bu içecek, bugün neden sağlıksız kabul ediliyor?

 

Aslında bunun en temel sebebi Coca-Cola’nın piyasaya pazarlanma şekliydi. Çünkü eczanelerde sinirsel bitkinliğe, halsizliğe ve baş ağrılarına iyi gelen bir tonik olarak pazarlanıyordu. Burada altını çizmemiz gereken önemli bir detay var: Coca-Cola klinik olarak test edilmiş resmi ve tıbbi bir ilaç değildi; ancak piyasaya pazarlanma şekli bu yöndeydi. Ayrıca günümüzdeki kola ile o dönemin içeriği de birebir aynı değildi.

 

Peki madem ilk iki yılın ortalaması sadece 9 bardaktı, Coca-Cola nasıl dünya markasına 

dönüştü?

 

Pemberton hayatını kaybettikten sonra karşımıza hem eski Atlanta belediye başkanı hem de Coca-Cola’yı büyüten kişi olan Asa Griggs Candler çıkıyor. Kendisi 1892 yılında Coca-Cola şirketini resmileştirdi ve reklam stratejisi olarak bedava içim kuponları ile çeşitli promosyonlar kullanarak oldukça zekice bir pazarlama yaptı. Yani Coca-Cola’nın başarısı sadece formülüyle alakalı değil, aynı zamanda büyük bir pazarlama başarısıydı.

Bir diğer önemli konu ise şişeleme meselesidir. Başlangıçta bardakta satılan kolalar, 1899 yılında Benjamin Thomas ve Joseph Whitehead tarafından şişelenmeye başladı ve bu kişiler yaygın satış hakkını aldılar. Böylece Coca-Cola eczane tezgâhlarından çıktı ve geniş kitlelere ulaşmaya başladı.

 

Burada kafa karıştıran asıl soru ise şu: İlk başta eczanelerde ilaç adı altında satılan bu meşhur kola nasıl oldu da ilaç kimliğinden çıkıp bir içecek haline geldi?

 

Cevabı aslında oldukça basit. Marka, zamanla reklam stratejisini değiştirerek ürününü bir ilaç gibi değil; günlük tüketim, keyif ve ferahlık veren bir içecek olarak tanıtmaya başladı.

Sevgili meraklılar, bir eczanenin tezgâhında başlayan ve bugün dünyanın neredeyse her köşesinde bilinen Coca-Cola’nın mini hikâyesini okudunuz. Peki düşünecek olursak; bulan kişi farklı, markanın ismini veren kişi farklı, içeriği deseniz farklı, geliştiren farklı, şişeleyen farklı…

 

Sizce Coca-Cola’nın asıl sahibi kim?