Boğalar Gerçekten Kırmızıya mı Saldırır? Bu İnanışın Arkasındaki Gerçek

Sevgili Meraklılar,

 

Çoğumuz hayatımız boyunca aynı sahneyi defalarca görmüşüzdür. Bir matador elinde kırmızı bir pelerinle arenaya çıkar ve pelerini salladığı anda boğa öfkeyle ona doğru koşar. Bu görüntü o kadar yaygınlaşmıştır ki, birini özellikle kızdıracak bir şey yaptığımızda bile “boğaya kırmızı göstermek” diye bir deyim kullanırız. Ama işin ilginç tarafı şu ki boğalar aslında kırmızıya saldırmaz. Evet, yanlış duymadınız. Yıllardır doğru sandığımız bu bilgi büyük ölçüde bir yanılgıdan ibaret. Peki o zaman şu soru ortaya çıkıyor: Eğer boğalar kırmızıya saldırmıyorsa, boğa güreşlerinde neden özellikle kırmızı pelerin kullanılıyor?

 

Bu sorunun cevabına geçmeden önce belirtmek isterim ki biz insanların gözünde üç farklı renk algılayıcı bulunur ve bu sayede kırmızı, yeşil ve mavi gibi renkleri net bir şekilde ayırt edebiliriz. Ancak boğalar kırmızı ve yeşil tonlarını ayırt etmekte zorlanır, hatta çoğu zaman bu renkleri koyu gri ya da kahverengimsi tonlar gibi görürler. Bu nedenle de boğanın o kumaşa sırf kırmızı olduğu için saldırması elbette mümkün değildir. Peki o zaman arenada gördüğümüz o klasik sahne neden yaşanır? Boğalar doğası gereği ani hareketlere karşı çok hassastır ve matadorun pelerini sürekli olarak sertçe hareket ettirmesi boğa için bir tehdit oluşturur ve o klasik sahne yaşanır. Başka bir deyişle boğa kırmızıya değil, hareket eden nesneye saldırır.

 

Boğa güreşlerinde kullanılan kırmızı pelerinin sebebi de aslında boğayla ilgili değildir. Tarihsel olarak kırmızı renk, arenada daha dramatik ve etkileyici bir görüntü oluşturduğu için tercih edilmiştir. Ayrıca güreş sırasında oluşabilecek kan lekeleri kırmızı kumaş üzerinde daha az fark edilir. Yani kırmızı renk boğayı kışkırtmak için değil, gösterinin görsel etkisini artırmak için seçilmiştir.

 

Kullanılan pelerinler her zaman kırmızı değildi ama enteresan olan bir diğer konu kırmızı olsun ya da olmasın boğa güreşlerinde neden pelerin var?

 

Güreşte kullanılan pelerinin asıl amacı doğrudan boğanın karşısında durmaktansa kişinin elindeki pelerin ile hem kendisini saklayıp koruması hem de boğayı yönlendirmektir. Boğa hareket eden pelerini takip ederken matador son anda yana çekilir ve böylece boğa matadora değil pelerinin bulunduğu yöne doğru ilerler. Bu durum matador için hayati bir avantaj sağlar çünkü boğa doğrudan insanın vücuduna değil, dikkatini çeken nesneye yönelmiş olur.

Aslında boğa güreşlerinde tek bir pelerin yoktur. Güreşin farklı aşamalarında farklı pelerinler kullanılır. İlk aşamada kullanılan büyük pelerin genellikle pembe ve sarı renktedir ve buna “capote” adı verilir. Bu pelerin boğayı yönlendirmek ve hareketlerini kontrol etmek için kullanılır. Güreşin son aşamasında ise daha küçük olan kırmızı pelerin yani “muleta” devreye girer. Bugün insanların zihninde en çok yer eden görüntü de bu kırmızı pelerinle yapılan son bölümden kaynaklanır.

 

Boğaların dikkatini çeken şeyin hareket olması aslında doğadaki yaşamlarıyla da ilgilidir. Vahşi doğada birçok hayvan hareket eden nesnelere karşı daha hızlı tepki verir. Çünkü hareket eden bir şey çoğu zaman ya bir tehdit ya da kaçan bir canlı anlamına gelir. Bu nedenle boğalar sabit duran bir nesneye çoğu zaman tepki vermezken ani ve sert hareketlere çok daha hızlı reaksiyon gösterir.

Kısacası yıllardır doğru sandığımız “boğalar kırmızıya saldırır” düşüncesi gerçeği tam olarak yansıtmaz. Arenada gördüğümüz o ünlü sahnenin arkasında kırmızı renk değil, hareket, gelenek ve gösteri kültürü vardır. Peki meraklılar sizce yıllardır doğru sandığımız daha kaç tane bilgi aslında sadece bir efsaneden ibarettir?